انواع محيط هاي كشت
دسته بندی : باکتری شناسی پزشکی, میکروبشناسی عمومی,
محيط هاي كشت عمده اي كه در آزمايشگاه مورد استفاده قرار ميگيرند عبارتند از:
محيط نوترينت براث (Nutrient broth):اين محيط مبناي ساخت اكثر محيطهاي كشت است و از عصاره گوشت تهيه ميشود طرز تهيه آن مثل نوترينت آگار ميباشد. اين محيط بدليل نداشتن آگار بصورت مايع در لوله آزمايش تهيه مي شود.
محيط نوترينت آگار (Nutrient agar):
چنانچه ماده آگار را به نسبت 5/1 تا 2 درصد با آبگوشت غذايي مخلوط كنيم، اين آگار غذايي بدست ميآيد. اين محيط مبناي تهيه انواع و اقسام محيط هاي كشت جامد مثل Blood Agar Chocolate agar مي باشد.
محيط آگار خوندار (Blood agar):
اغلب
نمونه هاي رسيده به آزمايشگاه ميكروب شناسي بر روي محيط آگار خوندار كشت
داده ميشوند، چون اين محيط از رشد تمام واغلب باكتريهاي سخت رشد حمايت
كرده و اغلب ميكروب شناسان عادت دارند بر اساس مورفولوژي كلني بر روي آگار
خوندار تصميم گيري نمايند. اين محيط از يك محيط پايه مانند تريپتون كه
منشاء پروتئيني دارد، كلريد سديم آگار و 5 درصد خون تشكيل شده است.
برخي
باكتريها آنزيم هاي خارج سلولي توليد كرده كه بر روي گلبولهاي قرمز عمل
كرده و آنها را كاملا ليز ميكند (هموليزبتا) يا يك تغيير سبز رنگ در اطراف
كلني ايجاد ميكند (هموليز ناقص يا آلفا) در صورتي كه برخي از باكتريها
تغييري ايجاد نميكنند (هموليزگاما) توليد هموليزين بوسيله باكتري به
بسياري از فاكتورهاي محيطي مانند PH ، اكسيژن و دما
بستگي دارد. ميكروب شناسان اغلب از مورفولوژي كلني و توليد هموليزين به
عنوان آزمايشات غربالگري اوليه جهت كمك به تصميم در انتخاب مراحل ديگر جهت
شناسايي يك باكتري استفاده ميكنند. جهت مطالعه درست واكنش هموليتيك بر روي
آگار خوندار، كارشناس بايستي پليت را در مقابل نور گرفته و مشاهده نمايد.
اگر از لوپ جهت كشت خطي بر روي آگار خوندار استفاده ميشود بايد آنرا در
آگار فرو برده (Stabbing) تا ارگانيسم بتواند در زير
سطح محيط كه اكسيژن كمتري دارد رشد كند. توليد هموليزين هاي حساس به
اكسيژن در برخي از ارگانيسم ها بدين وسيله تشديد ميگردد. به روش ديگر، مي
توان پليتها را جهت مشاهده واكنش هموليزين حساس به اكسيژن به طريق بي
هوازي نيز انكوبه نمود.
محيط شكلات آگار(Chocolate agar):در
ساختن اين محيط از محيط آگار استفاده مي شود. پس از آماده نمودن و استريل
كردن محيط پايه، خون را هنگامي كه هنوز داغ است (در حدود ۸۵ درجه
سانتیگراد) به آن اضافه مي كنيم. گلبولهاي قرمز در اين حالت ليز شده و به
محيط رنگ شكلاتي ـ قهوه اي ميدهد. اكنون هموگلوبين و ساير مواد مغذي موجود
در گلبولهاي قرمز درمحيط وجود دارند. همين (Hemin) كه فاكتور x خوانده مي شود و كوآنزيم نيكوتين آدنين دي نوكلئوتيد (NAD) كه فاكتور V
خوانده ميشود، به عنوان مكمل به محيط پايه آگار غني از مواد مغذي اضافه
ميگردند. نايسريا گونوروه و گونههاي هموفيلوس در ميان ساير ارگانيسم هاي
سخت رشد، رشد بهتري درحضور مواد مغذي مكمل اضافه شده به شكلات آگار دارند.
محيط ائوزين متيلن بلو (EMB):
يك محيط افتراقي در بردارنده لاكتوز با پپتون وائوزين متيلن بلو است. رنگهاي انيليني موجود در محيط (ائوزين، متيلن بلو) مانع از رشد باكتريهاي گرم ـ مثبت مي شوند.
اين رنگها همچنين در PH اسيدي باهم تركيب شده وايجاد رسوب مي نمايند. بنابراين مي توان از وجود آنها بعنوان شاخصي جهت تخمير لاكتوز و توليد اسيد نيز استفاده نمود.
باكتريهای گرم ـ منفي بر اساس تخمير يا عدم تخمير قند لاكتوز كلني هاي صورتي و يا بي رنگ تشكيل مي دهند.
باكتري اشرشيا كلي (E.coli) كه لاكتوز را به شدت تخمير نموده و مقدار زيادي اسيد توليد مي نمايد، بر روي اين محيط داراي جلاي فلزي سبزرنگ مي باشد.
كلبسيلا، انتروباكتر، سراشيا كه تخميركنندگان ضعيف لاكتوز هستند بر روي محيط كلني هاي ارغواني توليد مي نمايند.
پروتئوس، سالمونلا، شيگلا كه قادر به تخمير لاكتوز نيستند بر روي اين محيط كلني هاي شفاف ايجاد ميكنند.
يك محيط افتراقي در بردارنده لاكتوز با پپتون وائوزين متيلن بلو است. رنگهاي انيليني موجود در محيط (ائوزين، متيلن بلو) مانع از رشد باكتريهاي گرم ـ مثبت مي شوند.
اين رنگها همچنين در PH اسيدي باهم تركيب شده وايجاد رسوب مي نمايند. بنابراين مي توان از وجود آنها بعنوان شاخصي جهت تخمير لاكتوز و توليد اسيد نيز استفاده نمود.
باكتريهای گرم ـ منفي بر اساس تخمير يا عدم تخمير قند لاكتوز كلني هاي صورتي و يا بي رنگ تشكيل مي دهند.
باكتري اشرشيا كلي (E.coli) كه لاكتوز را به شدت تخمير نموده و مقدار زيادي اسيد توليد مي نمايد، بر روي اين محيط داراي جلاي فلزي سبزرنگ مي باشد.
كلبسيلا، انتروباكتر، سراشيا كه تخميركنندگان ضعيف لاكتوز هستند بر روي محيط كلني هاي ارغواني توليد مي نمايند.
پروتئوس، سالمونلا، شيگلا كه قادر به تخمير لاكتوز نيستند بر روي اين محيط كلني هاي شفاف ايجاد ميكنند.
محيط مك كانكي (Mac conkey agar):
مك كانكي آگار معمولترين محيط كشت انتخابي ـ افتراقي بوده و داراي رنگ كريستال ـ ويوله جهت ممانعت از رشد باكتريهاي گرم ـ مثبت و انديكاتور قرمز خنثي (Nautral red) جهت نشان دادن خصوصيات افتراقي مي باشد. با سيل هاي گرم ـ منفي به آساني بر روي اين محيط رشد نموده و باكتريهاي تخمير كننده لاكتوز، محصولات اسيدي توليد نموده كه سبب كاهش PH در محيط اطراف كلني مي گردد. انديكاتور قرمز خنثي در PH اسيدي قرمز رنگ ميشود. پس ميكروارگانسيم هاي لاكتوز ـ منفي بي رنگ و شفاف مشاهده مي شوند. مك كانكي آگار محيط انتخابي و افتراقي مورد استفاده جهت گونههاي شيگلا مي باشد.
طرز تهيه محيط EMB و MC مثل تهيه محيط نوترينت آگار ميباشد.
مك كانكي آگار معمولترين محيط كشت انتخابي ـ افتراقي بوده و داراي رنگ كريستال ـ ويوله جهت ممانعت از رشد باكتريهاي گرم ـ مثبت و انديكاتور قرمز خنثي (Nautral red) جهت نشان دادن خصوصيات افتراقي مي باشد. با سيل هاي گرم ـ منفي به آساني بر روي اين محيط رشد نموده و باكتريهاي تخمير كننده لاكتوز، محصولات اسيدي توليد نموده كه سبب كاهش PH در محيط اطراف كلني مي گردد. انديكاتور قرمز خنثي در PH اسيدي قرمز رنگ ميشود. پس ميكروارگانسيم هاي لاكتوز ـ منفي بي رنگ و شفاف مشاهده مي شوند. مك كانكي آگار محيط انتخابي و افتراقي مورد استفاده جهت گونههاي شيگلا مي باشد.
طرز تهيه محيط EMB و MC مثل تهيه محيط نوترينت آگار ميباشد.
محيط سالمونلا ـ شيگلا (SS):
در محيط Ss تركيباتي مانند پپتون، لاكتوز، املاح صفراوي، نوترال رد، آگار، بريلين گرين، تيو سولفات سديم وجود دارد. اين محيط فقط اجازه رشد به باكتري هاي سالمونلا و شيگلا را مي دهد. بريلين گرين موجود در محيط مانع رشد باكتريهاي گرم ـ مثبت و ديگر گرم منفي ها در محيط SS مي شود. با استفاده از اين محيط ميتوان سوشهاي تخمير كننده لاكتوز را از سوشهايي كه توانايي تخمير لاكتوز را ندارند، تشخيص داد.
سالمونلا، شيگلا قادر به تخمير لاكتوز نبوده، درمحيط SS كلني هاي بي رنگ ايجاد مي كنند كه ارزش تشخيصي دارد.
طرز تهيه:
براي ساخت اين محيط مقدار مورد نياز پودر SS را در آب مقطر ريخته و به حجم مي رسانيد آنگاه بوسيله جوشاندن پودر را در آب مقطر كاملاً حل ميكنيد. اين محيط احتياج به اتوكلاو ندارد.
در محيط Ss تركيباتي مانند پپتون، لاكتوز، املاح صفراوي، نوترال رد، آگار، بريلين گرين، تيو سولفات سديم وجود دارد. اين محيط فقط اجازه رشد به باكتري هاي سالمونلا و شيگلا را مي دهد. بريلين گرين موجود در محيط مانع رشد باكتريهاي گرم ـ مثبت و ديگر گرم منفي ها در محيط SS مي شود. با استفاده از اين محيط ميتوان سوشهاي تخمير كننده لاكتوز را از سوشهايي كه توانايي تخمير لاكتوز را ندارند، تشخيص داد.
سالمونلا، شيگلا قادر به تخمير لاكتوز نبوده، درمحيط SS كلني هاي بي رنگ ايجاد مي كنند كه ارزش تشخيصي دارد.
طرز تهيه:
براي ساخت اين محيط مقدار مورد نياز پودر SS را در آب مقطر ريخته و به حجم مي رسانيد آنگاه بوسيله جوشاندن پودر را در آب مقطر كاملاً حل ميكنيد. اين محيط احتياج به اتوكلاو ندارد.
برچسبها : انواع محيط هاي كشت,محيط هاي كشت,نوترينت براث,Nutrient broth,نوترينت آگار,Nutrient agar,آگار خوندار,Blood agar,هموليزبتا,هموليز ناقص,شكلات آگار,ائوزين متيلن بلو,EMB,اشرشيا كلي,مك كانكي,سالمونلا,شيگلا,www.glsg.ir,glsg.ir,glsg,احسان باقری,دانشگاه آزاد گرگان,علوم آزمایشگاهی دانشگاه آزاد گرگان
