مقدمه :

گرچه اغلب اشرشياکلي ها بي ضررند ولي اخيرا" يک سري از آنها را بايد جدي بگيريم . ازنظرباليني E.coli  هاي بيماريزابه سه دسته تقسيم ميشوند: 1- فرصت طلب ها 2- پاتوژنهاي روده اي 3- پاتوژنهاي خارج روده اي.

پاتوژنهاي روده اي به نوبه خود به شش تيپ جدا تقسيم ميشوند که همگي از راه دهاني مدفوعي انتشار مي يابند.برخي از سويه هاي اين تيپها توليد سمي بنام شيگاتوکسين ميکنند که ميتواند کوليت خونريزي دهنده و سندرم هموليتيک – اورميک ايجاد کند.برجسته ترين نوع E.coliها که براي مردم،پزشکان و آزمايشگاهيان دردسر ايجاد کرده است سروتيپي بنام O157 H7E.coli ميباشد که همانند شيگلا ديسانتري توليد توکسين مينمايد!!!.اين E.coli تابحال چندين همه گيري بزرگ ايجاد کرده است.جالبست بدانيد درحال حاضرچهارمين !عامل شيوع اسهالهاي باکتريايي بعد از کمپيلوباکتر،سالمونلا و شيگلا همين  E.coliO157H7 شناخته شده است!

در سال 1999در آمريکا سالانه 73000عفونت و61 مرگ اختصاصا"! دراثراين باکتري گزارش شده است که اگرمجازا" فقط براساس مقياس جمعيت ايران محاسبه کنيم عدد 24000 موردعفونت درکشوروحدود 200 مورد دراسلامشهر خودمان بدست مي آيد.

سويه O157 اغلب موجب اسهال خوني و گاهي عارضه کليوي ميشود. اگرچه اغلب اشرشيا کلي ها بي ضررند ولي ظاهرا بايد اين نوع از اشرشيا را جدي بگيريم.

چگونه E.coliO157 انتشار مييابد؟

اين باکتري درروده احشام سالم زندگي ميکند وگوشت آنها در حين کشتار آلوده ميشود.درمورد گاو،آلودگي وسايل شيردوشي ،باکتري را به شيرمنتقل ميکند.مصرف همبرگرهاي آلوده ،گوشت چرخکرده ناپخته،درباغ وحش،باکتري از راه پخش مدفوع درمحوطه،به نرده ها،جعبه هاي غذا و پشم حيوانات منتقل ميشود.کلم بروکسل،کاهو،اسفناج ،شيروآبميوه غيرپاستوريزه ،شنا درآبهاي آلوده وبلع آن، بازيهاي کودکانه درمهدکودکها و افرادي که نکات بهداشتي را رعايت نميکنند بخصوص در روبوسيها و دست دادنها از ديگرراههاي انتقال فرد بفرد محسوب ميگردد.

بيماريزايي E.coli O157 :

فرد2  تا 8 روزبعدازبلعيدن باکتري بيمار ميشود.اسهال خوني و گرفتگي عضله شکمي ازعلائم بيماري خواهد بود.بندرت بدون نشانه هم ميباشد.معمولا تب پايين يا اصلا وجود نداردو بيماري در عرض 5 تا 10 روز خودبخود خوب ميگردد.ولي...!!! در برخي افراد همچون کودکان زير 5 سال و سالمندان بالاي 65 سال روند بيماري به سمت سندرم اورمي هموليتيک (HUS:hemolytic uremic syndrome) ادامه مسيرميدهد و بعد ازتخريبRBC ها کليه ها را نيزازکار مي اندازد.بهمين جهت بيماران با اسهال خوني شديد نياز به مراقبت پيشرفته تري دارند. درايران که نميدانيم ولي در امريکا علت اصلي از کارافتادن کليه هادرکودکان ،HUS  ناشي از عفونت E.coli o157 است.

تشخيص آزمايشگاهي :

درآزمايشگاه پزشکي محققين تمام نمونه هايي که اسهال خوني هستند وپزشک درخواست کشت مدفوع هم داده است بطور خودکار بعد از کشت در محيطهاي مختلف وانکوباسيون 24 ساعته در حرارت 37 درجه وجداسازي کلني ها،با بهره برداري از حداقل 12تست افتراقي وجديدترين جدول انتروباکترياسه ،E.coli  را تشخيص ميدهيم .سپس با استفاده از آنتي سرمهاي اختصاصي ،تيپ O157 را تعيين ميکنيم ونهايتا" نتيجه را گزارش ميدهد.

درمان : درمستندي که دراختيارما ميباشد گفته شده خوشبختانه بيشتر بيماران بدون مصرف آنتي بيوتيک در طي 5 تا 10 روز خوب ميشوند.سندي دال بر بهبودي افراد با آنتي بيوتيکهاي رايج وجود ندارد.اتفاقا" درمان با چند آنتي بيوتيک منجر به ناراحتيهاي کليوي خواهد شد.ضمنا" بايد ازتجويزداروهاي ضداسهال همچون لوپراميد اجتناب کرد.با اين وجود بهترست در مورد درمان بيماران  ، پزشکان محترم و علاقمند شاغل در اسلامشهرمطالعه و تصميم گيري فرمايند.لازم بذکرست افراد مبتلا به اسهال بطور کامل خوب خواهند شد ولي همان تعداد اندکي که مبتلا به سندرم اورمي هموليتيک ميشوند در آينده دچار ناهنجاريهايي درعملکرد کليوي خواهند بود که شما بهترازما وخامت بيماري را درک ميکنيد.

نکات پيشگيري :

1- دقت در نظافت محل پرورش حيوانات. 2- دقت درنظافت محل ذبح و تغيير در روش ذبح.3- کنترل کيفيت در شرکتهاي بزرگ توليد مواد غذايي بشدت ريسک خطر در اجتماع را پايين نگه ميدارد.4- کاهش آلودگي با کودهاي احشام  وتلاش براي کاهش آلودگي محيطي و افزايش ايمني و سلامت محصولات خوراکي.5- پخت کامل محصولات غذايي مانند همبرگر، گوشت در حرارت حداقل 71درجه سانتيگراد (گوشت نيمه پخته برنگ صورتي ميباشد).6- جلوگيري از انتشار باکتري در آشپزخانه. مثلا"گوشت خام را از ساير مواد غذايي جدا نگهداريد. دستها را بعداز کار با گوشت خام بشوييد. همبرگرراهرگزدربشقاب داراي گوشت خام قرارندهيد.

7- ازمصرف شيريا آبميوه غير پاستوريزه خودداري کنيد.8- ميوه و سبزيجات را کاملا شسته سپس ضدعفوني و مجددا"بشوييد.آگاه باشيم که باکتريها قدرت چسبندگي زيادي دارند.9- آب شرب سالم شرط اول درپيشگيري ازهربيماري گوارشي است.10- بلع آب استخر،رودخانه ودرياچه ميتواند ريسک خطررا قطعي کند.11- رعايت نکات بهداشتي توسط کودکان ،سالمندان و افرادي که تحت درمان با مواد ساپرس کننده هستند. رعايت بهداشت نوزادان توسط مادران در تعويض کهنه بچه. 13- تفهيم اين نکته که افراد مبتلا به اسهال خودشان بايد بطور مسئولانه ازحضوردراستخر، سونا و کلا" اماکن عمومي خودداري نمايند.14- رعايت جدول انجام آزمايشات دوره اي براي کارگران،علي الخصوص شاغلين حرف غذايي و بهداشتي و... توسط کارفرمايان از ديگر مبادي مبارزه با انتشار عوامل عفوني محسوب ميشوند.