برفک دهان به یک سری عفونت‌های دهانی گفته می‌ِشود که به علت رشد بیش از حد قارچ کاندیدا آلبیکانس، در دهان ایجاد می‌شود و در حالت عادی این قارچ در دهان بسیاری از افراد وجود دارد. این عارضه یعنی برفک دهان، نوعی عفونت سطحی است که بخش‌های کناری و گوشه‌های دهان را مبتلا می‌کند. دیگر نقاط که در معرض خطر ابتلا به برفک عبارتند از: داخل گونه‌ها، زبان، کام و حلق. برفک دهان، در دهان نوزادان یافته شایعی است. مثلاً یک نوزاد ممکن است در طی پروسه زایمان به برفک دهان مبتلا شود و این برفک عمدتاً در حالتی ایجاد می‌ِشود که مادر دچار عفونت قارچی واژنی باشد و زایمان نوزاد به طریق طبیعی یعنی از مسیر کانال زایمان صورت گیرد. علائم چنین نوع برفک دهانی معمولاً در ۷ تا ۱۰ روز بعد از تولد بهبود می‌یابد. در سایرین، یعنی کودکان و بالغین، ایجاد برفک دهان، دلایل دیگری می‌تواند داشته باشد. مثلاً: بیماری‌ها و یا داروهایی که سیستم ایمنی فرد را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
شیمی‌ درمانی به دنبال سرطان‌ها (در افرادی که تحت این نوع شیمی‌ درمانی قرار می‌گیرند).
در درمان با داروهای استروئیدی یا آنتی‌بیوتیک.
مکانیسم ایجاد برفک به واسطه آنتی‌بیوتیک‌ها باعث از بین رفتن باکتری‌های داخل دهان شده (یعنی باکتری‌هایی که به صورت طبیعی در حفره دهان هر کسی وجود دارد) در نتیجه جمعیت قارچ‌ها در دهان افزایش یافته و به دنبال آن برفک دهان یا کاندیدا ایجاد می‌شود؛ یعنی از آنجائی که مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها، باکتری‌های نرمال دهان را که اصطلاحاً به آن فلورمیکروبی می‌گویند را کاهش می‌دهد، زمینه رشد و تزاید قارچ‌های کاندیدا در دهان را مهیا کرده و هیچ رقیبی (یعنی باکتری‌ها) در میدان کنار آن‌ها وجود ندارد.
با توضیحاتی که تا این جا ارائه شد به دوستان دیابتی توصیه‌ای را دارم:
- افراد دیابتی باید مراقب باشند در معرض ابتلا به خشکی دهان قرار نگیرند که در این حالت میزان بزاق آن‌ها کم شده و بیشتر در معرض ابتلا به عفونت‌های قارچی کاندیدایی قرار می‌گیرند.
همچنین افراد مسن با توجه به این که میزان بزاقشان کم می ‌شود نیز در معرض ابتلا به عفونت کاندیدا هستند؛ گروه دیگر افراد دچار سوء تغذیه و کسانی هستند که سیستم ایمنی آن‌ها به دلایلی ضعیف شده است (مانند مبتلایان به سرطان و ایدز).
حالا در نظر بگیریم چنانچه یک دیابتی در هر کدام از گروه‌های اشاره شده نیز قرار بگیرد باید چندین برابر یک فرد عادی به سلامتی، به خصوص سلامتی دهان و دندان خود توجه کند، زیرا علاوه بر عوارضی که به شرح آن پرداختیم، خطر بزرگی به نام عفونت برفکی قارچ کاندیدا نیز وی را تهدید می‌کند.

درمان
شامل داروهای گروه ضد قارچ است که میزان و نوع دارو و طریقه مصرف را دندان پزشکتان به شما توصیه می‌کند. چنانچه بنا به تشخیص دندان پزشکتان، علت برفک دهان، مصرف داروهایی است که باعث کم شدن بزاق شده، در این صورت باید با نظر و مشورت پزشک معالجتان نوع دارویی که باعث خشکی دهان شده را تغییر دهید؛ البته گاهی نمی‌ توان این گروه داروها را تغییر داد که در این صورت فرد باید از مرطوب کننده‌ها یا بزاق مصنوعی به عنوان جایگزین استفاده کند.
قارچ دهان (برفک) را هیچ گاه دست کم نگیرید، چرا که در افراد ضعیف و افراد با نقص سیستم ایمنی عفونت‌های آن تا مری و دستگاه گوارش نیز منتشر می‌شود.