برای اندازه گیری قند خون فرد باید ناشتا باشد به این دلیل که بعد از صرف غذا و مواد قندی میزان قند خون افزایش قابل توجهی می یابد که نمی تواند نشان دهنده ی میزان قند خون طبیعی باشد .

در حالت عادی میزان قند خون ۸۰ الی ۱۲۰ mlgr/dlit می باشد که بعد از صرف غذا به ۱۷۰ هم می رسد و وقتی این میزان در زمان گرسنگی طولانی به کمتر از ۵۰ mlgr/dlit برسد فرد بیهوش می شود و سلول های مغزی ممکن است آسیب ببیند .

آستانه های نرمال ۱۷۰ الی ۱۸۰ mlgr/dlit می باشد و اضافه ی آن را کلیه ها دفع می کند.

قند خون:

مفاهیم کلی :

در شرایط طبیعی غلظت گلوکز خون در محدوده باریکی ، معمولا بین ۹۰ – ۸۰ میلیگرم در دسی لیتر هر روز صبح قبل از صرف صبحانه در شخص ناشتا کنترل می‌شود. این غلظت در حدود ساعت اول بعد از صرف یک وعده غذا به ۱۴۰ – ۱۲۰ میلیگرم در دسی لیتر خون افزایش می‌یابد. اما سیستمهای فیدبکی برای کنترل گلوگز خون غلظت گلوکز را به سرعت (معمولا در ظرف ۲ ساعت بعد از آخرین جذب کربوهیدراتها) به حد طبیعی باز می‌گردانند. بر عکس ، در حالت بی‌غذایی ، بوسیله گلوکونئوژنز در کبد گلوکز مورد نیاز برای حفظ غلظت گلوکز در حد ناشتا را تامین می‌کند. این مقادیر برای بیماران دیابتی قدری بالاتر است.

کنترل سطح قند خون :

کبد به عنوان یک سیستم بافری مهم برای گلوکز خون عمل می‌کند به این معنی که هنگامی که گلوکز خون به دنبال صرف یک وعده غذا تا غلظت زیادی بالا می‌رود میزان ترشح انسولین نیز افزایش می‌یابد و در حدود ۳/۲ گلوکز جذب شده از روده بلافاصله به گلیکوژن تبدیل شده و در کبد ذخیره می‌شود. در طی ساعات بعد که غلظت گلوکز خون و نیز در این ترشح انسولین کاهش می‌یابد، کبد گلیکوژن را تجزیه و به گلوکز تبدیل می‌کند. این تنظیم در بیماران با اختلالات کبدی تقریبا غیر ممکن است.

علاوه بر انسولین ، گلوکاگون نیز در تنظیم مقدار قند خون دخیل است. این هورمون بر عکس انسولین کار می‌کند. بطوری که با کاهش گلوکز خون ترشح گلوکاگون افزایش می‌یابد و برعکس انسولین ، موجب تجزیه گلیکوژن و به سطح نرمال رساندن غلظت گلوکز می‌شود.

یک اثر مستقیم کاهش غلظت گلوکز خون تحریک غده هیپوتالاموس و سیستم عصبی سمپاتیک می‌باشد که موجب ترشح اپی نفرین از غدد فوق کلیوی می‌گردد. اپی نفرین بر روی کبد اثر کرده و موجب آزاد سازی گلوکز می‌شود.

اهمیت کنترل سطح قند خون :

چرا حفظ یک غلظت ثابت گلوکز ، اهمیت دارد در حالی که بیشتر بافتها می‌توانند در غیاب گلوکز از چربیها و پروتئینها استفاده کنند؟ پاسخ این است که گلوکز تنها ماده غذایی است که بوسیله مغز ، شبکیه ، اپی‌تلیوم زایای غدد جنسی استفاده می‌شود و بنابراین حفظ غلظت گلوکز خون ، ضروری می‌باشد. به خاطر همین قسمت اعظم گلوکزی که در مرحله بین غذاها از طریق گلوکونئوژنز (ساخت گلوکز از مواد دیگری مثل پروتئینها و چربیها) تشکیل می‌شود.

علل افزايش قند خون

ديابت مليتوس يکي از علل افزايش قند خون مي باشد. در فرد ديابتي افزايش قند خون علتهايي دارد:

کربوئيدراتها : بدن فرد ديابتي قادر به تبديل سريع ميزان بالاي کربوئيدرات به انرژي نيست. ميزان قند خون در بيماران ديابتي بعد از غذا افزايش مي يابد.

کنترل انسولين : عدم توليد انسولين کافي در بيماران ديابتي ( تزريق انسولين و يا مصرف داروهايي که لوزالمعده را براي ترشح انسولين بيشتر تحريک مي کنند ) بيماران ديابتي بايد قند خون خود را با تنظيم رژيم غذايي ، انجام فعاليت ورزشي و مصرف داروها کنترل کنند. زماني که بين مصرف غذا ، فعاليت ورزشي و داروها تعادل وجود نداشته باشد قند خون افزايش مي يابد.

استرس : استرس نيز در افزايش قند خون تاثير دارند.

فعاليت ورزشي کم : انجام فعاليت ورزشي منظم روزانه نقش مهمي در کنترل قند خون دارد.

عفونت، بيماري يا جراحي : بيماري باعث بالا رفتن سريع قند خون مي شود.

ساير داروها : داروهاي خاص بخصوص استروئيدها بر سطح قند خون تاثير دارند.

نشانه هاي افزايش قند خون

قندخون بالا به خودي خود نشانه ديابت مي باشد. گاهي اوقات افزايش قند خون هيچ گونه نشانه اي ندارد. اما برخي از علائم ان شامل : دهان خشک ، تشنگي ، عفونت ادراري ، تاري ديد ، پوست خشک ، خستگي ، کاهش وزن ، از دست دادن اشتها

در صورتي که هايپرگليسمي چند ساعت وجود داشته باشد ساير نشانه ها بروز مي کند: مثل تنفس مشکل ، گيجي در حالت ايستاده ، کاهش سريع وزن ، کما

اگر افزايش قند خون درمان نشود باعث کتواسيدوز يا کماي ديابتي مي شود . ( کتواسيدوز ديابتي ) به علت عدم وجود انسولين کافي براي تبديل گلوکز به مواد سوختني بدن از چربي ها براي توليد انرژي استفاده مي کند و محصول سوختن چربي ها کتون مي باشد. برخي از کتونها و نه همه آنها در ادرار ظاهر مي شوند. تا زماني که بيمار هيدراته شود و انسولين کار خود را به درستي انجام دهد کتون در خون باقي مي ماند. وجود کتون در ادرار باعث سردرد ، خستگي و استفراغ مي شود.