گروه بندی دقیق از اصول اولیه برای انتخاب خون سازگار می باشد ، لذا تعیین گروه خون باید به دو روش سلولی و سرمی همزمان انجام گیرد.

در گروه بندی سلولی ( Cell type=forward typing)  نوع آنتی ژن موجود در سطح گلبول های قرمز تعیین می گردد و در گروه بندی سرمی (Back type = reverse typing) آنتی بادی های طبیعی ) (AntiA , AntiB در سرم مشخص می شوند ، در نهایت نتیجه هر دو روش باید مطابقت داشته باشد در غیر اینصورت بررسی های بیشتر ضروری است .

تعیین گروه سلولی ( Cell type )

1. چهار عدد لوله را بصورت D,AB,B,A مشخص كنید .

2. در هر لوله یك قطره از آنتی سرمهای مربوطه را بریزید .

3. در هر یك از لوله ها یك قطره از سوسپانسیون 5ـ3% گلبول قرمز بیمار را اضافه نمائید .

( نمونه خون می تواند به صورت لخته یا در ماده ضد انعقاد جمع آوری شده باشد ، برای تهیه رقت 5ـ3% ، نمونه را سه بار با سرم فیزیولوژی شستشو داده و در نهایت مقداری سرم فیزیولوژی اضافه گردد تا گلبول های قرمز به رقت 5ـ3%   برسند ، برای تأیید رقت سوسپانسیون می توان از دستگاه میكرو هماتوكریت استفاده كرد .)

4. لوله ها را به آرامی تكان دهید ، سپس بمدت 30 ثانیه با دور 3400 دور در دقیقه (g1000) سانتریفوژ نمائید ( ترجیحاً با استفاده از سروفیوژ )

5. لوله ها را در مقابل نور از نظر آگلوتیناسیون بررسی كنید .

هرگونه آگلوتیناسیون یا همولیز مؤید واكنش مثبت می باشد ، در غیر اینصورت واكنش منفی بوده  كه باید حتماً از نظر میكروسكوپی نیز كنترل شود .

نكته 1: در روش سل  تایپ ، همیشه ابتدا آنتی سرمها داخل لوله ها ریخته شود و سپس كلیه لوله ها از نظر ریختن آنتی سرمها كنترل گردد .

نكته 2 : روش خواندن آگلوتیناسیون : بعد از بیرون آوردن لـولـه هـا از سـروفیوژ ، لوله را كج كرده و به آرامی حركت می دهیم تا گلبول های چسبیده شده به ته لوله جدا شوند و سپس شدت واكنش را قرائت می كنیم .

تعیین گروه سرمی ( Back type )

1. سه عدد لوله را بصورت A و B و O مشخص كنید .

2. یك قطره از سرم بیمار را در هر لوله بریزید ( لوله ها باید از نظر ریختن سرم كنترل شوند )

3. یك قطره از سوسپانسیون 3 تا 5 درصد گلبول قرمز A Cell  و B Cell  و O Cell را جداگانه در لوله های مربوطه اضافه نمائید .

_ سوسپانسیون A Cell : مخلوطی از گلبول های قرمز حداقل 2 فرد با گروه خون A می باشد .

_ سوسپانسیون B Cell : مخلوطی از گلبول های قرمز حداقل 2 فرد با گروه خون B می باشد .

_ سوسپانسیون OCell : برای تهیه O cell گلبول های قرمز حداقل 1 فرد با گروه خون O استفاده می شود . درتعیین گروه بندی سرمی استفاده از Ocell الزامی نمی باشد ولی آنتی بادی های نامنظم كه در دمای اتاق فعال هستند با این روش شناسایی می شوند .

1) سوسپانسیونهای گلبولهای O,B,A توسط پرسنل بانك خون تهیه می شوند .

2) به آرامی محتویات لوله ها را مخلوط كنید و سپس به مدت 30 ثانیه در دورrpm 3400 با سروفیوژ سانتریفوژ كنید .

3) لوله ها را  در مقابل نور به ملایمت تكان داده و از نظر آگلوتیناسیون بررسی نمایید .

4) درصورت هماهنگی و همخوانی بین Back type , Cell type نتیجه گروه خون را می توان گزارش نمود .

آزمایش DU

در مواردیكه نتایج حاصل از آزمایش ، Rh منفی است و نیز در واكنشهای ضعیف میكروسكوپی به آزمایش DU مبادرت می شود .

روش آزمایش :

1- یك قطره از آنتی سرم D و یك قطره از سوسپانسیون 5ـ3 درصد از گلبولهای قرمز بیمار را در یك لوله آزمایش ریخته و مخلوط نمائید .

2- لوله را به مدت 60ـ45 دقیقه در بن ماری 37 درجه سانتی گراد قرار دهید .

3- پس از خاتمه زمان مذكور ، لوله را سه مرتبه با سرم فیزیولوژی شستشو داده و بار آخر محلول رویی را خالی كرده و یك قطره آنتی هیومن به آن اضافه كنید و 30 ثانیه در دورrpm  3400  سانتریفوژ كنید .

4- لوله را در مقابل نور به ملایمت تكان داده و از نظر آگلوتیناسیون بررسی كنید ، موارد منفی را با میكروسكوپ كنترل نمائید ، نتایج منفی را می توان با استفاده از گلبول های قرمز حساس شده تأیید نمود .

اشكالات و علل بروز خطا در گروه بندی ABO

عوامل بروز خطا در گروه بندی سیستم ABO به  دو بخش عمده تقسیم می شوند :

الف ـ عوامل مرتبط با آنتی ژن یا آنتی بادی

ب ـ عوامل تكنیكی

الف ـ عوامل مرتبط با آنتی ژن یا آنتی بادی

این عوامل شامل 4 گروه اصلی زیر می باشد :

1) كاهش و یا فقدان ایزو آگلوتینین :

كاهش یا فقدان آنتی كرهای گروه خونی در گروه بندی سرمی منعكس شده كه علل عمده آن عبارتند از :

الف ) ضعف یا نقصان طبیعی آنتی كرهای گروه خونی ، در نوزادان ( قبل از شش ماه ) و افراد مسن و نیز افراد مبتلا به دیس پروتئینمی و هیپوگاماگلبولینمی ( لوسمی ها و لنفوم )

ب ) بیماران مبتلا به نقص سیستم ایمنی ، انجام شیمی درمانی و استفاده از داروهای مهاركننده ایمنی

ج ) كیمریسم (Chimerism) : مخلوط دو نوع مختلف از گلبول های قرمز در یك فرد كه بدنبال تزریق خون قبلی ، تعویض خون نوزادان ، انتقال خون جنین به مادر هنگام زایمان و پیوند مغز استخوان و انواع نادر ارثی  پدید می آید .

2) تضعیف یا فقدان آنتی ژنهای گروه خونی :

تضعیف یا فقدان آنتی ژنهای A یا B و یا هردو از عوامل دیگر ناهماهنگی در گروه بندی سلولی و سرمی به شمار می رود كه در گروهبندی سلولی منعكس می شود و علل عمده آن :

·  تغییرات كمی و كیفی آنتی ژن در لوسمی ها و تومورهای بدخیم

· غلظت بالای آنتی ژنهای (B,A)محلول در سرم  در بیماریهایی مثل كارسینوم معده و پانكراس

·  گروه های فرعی  Aیا B

3) واكنش های غیرمنتظره در گروه بندی مستقیم :

·             تغییر ماهیت گلبولهای قرمز توسط آنزیم های باكتریایی (acquired B Antigen)

·             پلی آگلوتیناسیون ( ظاهر شدن آنتی ژن مخفی T در عفونت های باكتریایی و آگلوتیناسیون گلبولهای قرمز با سرم تمامی افراد )

·               آنتی كر ضد Acriflavin ( ماده رنگین در آنتی سرم B ) كه موجب آگلوتیناسیون كاذب با گلبولهای قرمز B می شود .

4) واكنش های غیرمنتظره در گروه بندی معكوس :

· وجود اتوآنتی بادی های سرد یا گرم كه موجب واكنش در دمای اتاق می شوند .

·               آلوآنتی بادی های مختلف

·               تشكیل رو لو

·               آنتی بادی ضد دارو

ب ـ عوامل تكنیكی ایجاد خطا در گروه بندی سیستم ABO  :

شایع ترین علت بروز خطا و ایجاد ناهماهنگی در گروهبندی سلولی و سرمی را عوامل تكنیكی تشكیل می دهند كه رایج ترین آنها عبارتند از :

1-  آلودگی ابزار ( لوله ، پیپت و غیره ) معرف ها ( آنتی سرم و سوسپانسیون سلولی كه واكنش های مثبت و منفی كاذب را به همراه دارند .

2-  عدم تناسب سرم یا آنتی سرم با سوسپانسیون سلولی ( واكنش منفی كاذب )

3-  عدم توجه به وجود همولیز ( منفی كاذب )

4- تضعیف یا كاهش تیتر آنتی سرم و كهنه بودن سوسپانسیون سلولی كه واكنش منفی كاذب به همراه دارند .