مایکوباکتریوم لپره (M.leprae) (جذام)

دسته بندی : باکتری شناسی پزشکی,

جذام يک بيماري عفوني مزمن است که توسط باسيلي اسيد فاست ( Acid fast  ) و ميله اي شکل  بنام مايکوباکتريوم لپرا ايجاد مي شود . اين بيماري بيشتر پوست ، اعصاب محيطي مخاط دستگاه تنفسي فوقاني و نيز چشم ها را گرفتار مي کند ولي برخي اعضاي ديگر نيز گرفتار مي شوند .

 قدمت بیماری جذام همزمان با پیدایش انسان روی کره زمین است

 تنها باکتری شناخته شده ای است که قادر است بافت های محیطی بدن انسان مانند دست و پا را تخریب کند باکتری این بیماری تمایل دارد به قسمت های خنک بدن مانند بینی و انگشتان مهاجرت کند

 جذام از زمانهاي خيلي قديم انسان را رنج داده است . اين بيماري زماني تمامي قاره ها را درگير کرده و تصوير وحشتناکي از نقص عضو ، طرد و جدا شدن از اجتماع را در ذهن بشر و تاريخ بجا گذاشته بود .




برخورد جامعه

 جذام در طي هزاران سال ترس و وحشت را در انسانها ايجاد کرده و يک بيماري شناخته شده در تمدن هاي چين ، مصر و هندوستان بوده است . تعداد افرادي که در طي هزاران سال از ناتواني هاي جسمي و تغيير شکلهاي غيرقابل علاج آن رنج برده اند غير قابل محاسبه است . از زمانهاي دور ، جذام توسط جامعه بعنوان يک بيماري لاعلاج و ناقص کننده و مسري قلمداد مي شده است . اين مسائل منجر به عکس العمل هاي شديدي از سوي جامعه مي شده و افراد مبتلا به بيماري بيشتر از خود بيماري ، از اين عکس العملها ترس داشتند .

 

 دکتر محمد حسین طباطبایی متخصص پوست، جذام را این گونه تعریف می کنند: جذام نوعی بیماری عفونی است که عامل آن میکروبی به نام مایکوباکتریوم لپرا است که نسبت نزدیکی با میکروب سل دارد(مایکو باکتریوم توبرکلوزیس) اما دو نوع متفاوت‌ هستند. این میکروب به طور عمده، پوست و اعصاب محیطی را گرفتار می ‌کند یعنی با اعصاب مرکزی مغز کار ندارد. ایشان در ادامه می گویند:

کسی که به جذام مبتلا می‌ شود، دو فاکتور را حتما دارد؛

* اول استعداد ژنتیکی و سرشتی است. حدود 95 درصد مردم دنیا به‌ طور ژنتیکی مقاومت کامل در برابر آن دارند؛ یعنی اگر جزو این 95 درصد باشند، شبانه روز هم در تماس با میکروب قرار داده شوند، مبتلا نخواهند شد و فقط 5 درصد افراد به شرطی که فاکتور دوم را داشته باشند، احتمال دارد، بگیرند.

* دوم، تماس‌های مکرر منظم و نزدیک و صمیمی برای ماه‌ ها و یا سال‌ ها با یک فرد جذامی از نوع واگیردار و عفونی که حتما درمان نشده باشد. همین مطلب بیانگر این است که جذام گرفتن به این راحتی‌ ها نیست و ترس از آن، ناشی از ناآگاهی است.

 

 

 انواع جذام

 دکتر طباطبایی درباره ی انواع جذام می گوید: در اصطلاح عامیانه ما دو جور جذام داریم؛ تر و خشک.


جذام خشک

خشک که غیرعفونی و بدون سرایت بوده و علامت آن به صورت بروز یک یا دو لک، کمی ‌روشن ‌تر از رنگ طبیعی پوست است که حس آن لک از بین رفته است.

 

 ضايعه پوستي معمولاً کمرنگ تر از پوست اطراف است و ممکنست منفرد يا متعدد باشد ، گاهي اوقات ضايعه قرمز يا مسي رنگ است . اين ضايعات به اشکال مختلفي ممکن است ديده شوند ولي عموماً بصورت ماکول ( مسطح ) ، پاپول ( برجسته ) ويا ندول هستند .

 

 فقدان حس تظاهر تيپيک جذام است . بي حسي ضايعات پوستي را ميتوان با سوزن زدن و يا لمس ملايم تشخيص داد .

 درضمن، در محل گرفتاری عصب، علامت نوریت یا التهاب عصب داریم مانند مورمور و خواب رفتن و حس مورچه زیر پوست راه رفتن. این علایم ابتدایی است که اگر مریض دقت نکند و یا دکترش خوب معاینه و تشخیص ندهد، قضیه می ‌گذرد و مریض علامت قبلی اش خوب می‌ شود. چرا که بافت عصب مرده و کارش را درست انجام نمی‌ دهد و اگر مسوول حرکت یا انتقال حسی بوده، مختل می ‌شود.

از آن طرف، پوست ناحیه هم تغییر می‌ کند و تیره و سوخته مانند می ‌شود.

این شکل جذام را به دلیل کم بودن میکروبش غیر مُسری می ‌دانند.

جذام تر

اما جذام نوع تر یا مولتی باسیلری یا عفونی آن ‌قدر پُر باسیل است و در شرایطی که گفته شد، می ‌تواند به بدن فردی که دو فاکتور بالا را دارا باشد وارد شده و پس از طی دوره نهفته با علایمی ‌نمایان شود.

با این که در این نوع، گرفتاری اعصاب محیطی داریم اما علامت‌ ها پوستی هستند. چون آن ‌قدر قدرت دفاع خراب است که قادر به جنگ با میکروب ‌ها نیست و عصب گرفتار شده سر و صدایی ندارد.

اینجا لکه‌ های پوستی متعدد، منتشر و بسیار فراوان در همه ‌جا هستند.

هیچ خارش و درد ندارد؛ به صورت دانه ‌های قرمز و برجسته یا مسطح و سر سیاه و یا متورم و  گاهی پلاک مانند، اینجا فاز زودتر است و هنوز به فاز تاخیری نرسیده ‌ایم

 

 

علائم اصلي جذام

 

در يک منطقه يا کشور آندميک ، هر فردي که يکي از علائم اصلي زير را نشان دهد بعنوان مبتلا به جذام تلقي مي شود :

۱ – ضايعه پوستي مطابق با جذام همراه با فقدان مشخص حس(در بالا توضیح داده شد)

۲ – اسميرهاي پوستي مثبت

 

آسيب عصبي عموماً در تنه هاي عصبي محيطي ، يکي ديگر از خصوصيات جذام است، که بصورت بي حسي پوست و يا ضعف ماهيچه هايي که توسط اعصاب مبتلا عصب دهي مي شوند ، مشخص مي گردد . در صورتيکه اين علائم وجود نداشته باشد ، کلفتي اعصاب به تنهايي اگر همراه با بي حسي يا ضعف عضلات نباشد ، اغلب علامت قابل اعتمادي از جذام نيستند .

 

اسمير پوستي مثبت در نسبت کمي از موارد ، در نمونه هاي گرفته شده از پوست مبتلايان ، پس از رنگ آميزي مناسب ، باسيل ميله اي شکل و قرمز رنگ جذام ممکن است مشاهده گردد . اين يافته براي بيماران جنبه تشخيصي دارد

يک آزمايش ساده براي تشخيص

 

- به يک سوزن يا سنجاق نوک تيز و تميز نياز خواهيد داشت . 

- آنچه را که مي خواهيد انجام دهيد به شخص بگوييد و به وي نشان دهيد .

 - شخص بايد چشم هايش را ببندد و يا از مانعي استفاده نمايد تا نتواند انجام عمليات را ببيند .

 - مرکز لکه پوستي را با سوزن لمس کنيد . فشار ملايمي وارد کنيد ( هرگز سوزن را در پوست فرو نکنيد و سبب خونريزي نشويد ) .

- از شخص بپرسيد که آيا درد را حس مي کند .

- نقاط مشابه و نيز قسمتهايي از پوست سالم را با نوک سوزن و ته سوزن آزمايش کنيد تا بتوانيد مقايسه نماييد .

معاينه

- معاينه بيمار ترجيحاً در روز ( نور آفتاب ) انجام شود .

- ضمن احترام به مسائل خصوصي بيمار ، تمام سطح بدن وي بايد معاينه شود .

- در يک نمودار ساده بدن ، محل ضايعات پوستي بايد علامت گذاري شود 

-  يک يا چند ضايعه پوستي مشخص بايد از نظر فقدان حس آزمايش شوند.

- براي مشخص کردن کلفتي يا حساس بودن اعصاب ، تنه هاي اعصاب محيطي اصلي بايد لمس شوند .

- پاها ، دست ها و چشم ها بايد معاينه شوند و در صورت وجود هر گونه معلوليت ، با توجه به سيستم درجه بندي WHO طبقه بندي شوند ( معلوليت درجه صفر ، يک و دو )

در هر کشور آندميک ، شخصي که يک لکه پوستي کمرنگ ( هيپوپيگمانته ) يا قرمز رنگ با بي حسي مشخص داشته باشد ، يک مورد جذام مي باشد

مورد مشکوک

اگر شخصي داراي ضايعات پوستي و يا نشانه هاي ضايعات عصبي باشد و نشانه هاي اصلي جذام را نداشته باشد يا اين نشانه ها مورد شک و ترديد باشند و نيز تشخيص واضح ديگري را نتوان بر وي گذاشت ، به اين بيمار « يک مورد مشکوک » مي گويند . به چنين افرادي ، بايد نکات پايه را در مورد جذام گفت و به آنان توصيه کرد که  اگر علائم بيش از ۶ ماه باقي بمانند و يا در صورت بدتر شدن آن مجدداً‌  مراجعه نمايند ، اين موارد را مي توان جهت تشخيص قطعي به مراکز ارجاعي که امکانات تشخيص بيشتري دارند ، فرستاد . ( در بعضي برنامه ها دفاتري را جهت ثبت چنين مواريد تحت عنوان « ثبت موارد مشکوک » جهت ارزيابي دوره اي وضعيت آنان در نظر مي گيرند .

 

ارجاع محل تشخيص

موارد مشکوک ممکن است در يکي از گروههاي زير قرار گيرند :

۱ – يک يا چند لکه ( patch  ) پوستي مشکوک با حس طبيعي

۲ - بي حسي وسيع در دست ها يا پاها ، بدون نشانه ديگري از جذام

۳ - بزرگ شدن قابل توجه يک يا چند تنه عصب محيطي بدون بيحسي يا ضايعه پوستي

۴ - اعصاب دردناک بدون نشانه ديگري از جذام

۵ - زخم هاي بدون درد در دست ها و يا پاها بدون نشانه ديگري از جذام

۶ - ندولهايي در پوست بدون نشانه هاي ديگر

برخي از اين يافته ها در بيماريهاي ديگري به غير از جذام نيز ممکن است ديده شوند،  بهتر است افرادي که چنين علائمي دارند به نزديکترين مرکز ارجاعي فرستاده شوند اين افراد ممکن است به بررسي هاي دقيق تري از جمله آزمونهاي آزمايشگاهي و غيره نياز داشته باشند .

 

هرگز نبايد در صورت نبودن شواهد قطعي ، تشخيص جذام بر کسي گذاشت.




برچسب‌ها : ,,,,,,,,,,,,,,,
نویسنده: احسان باقری | نسخه قابل چاپ | چهارشنبه 17 آبان 1391 - 15:54 | 1 2 3 4 5 | اشتراک گذاری :

آخرین مطالب

» آدرس پیج اینستاگرام و کانال تلگرام ( چهارشنبه 2 فروردین 1396 )
» خونگیری شریانی برای ABG ( جمعه 24 مهر 1394 )
» آموزش کامل تخصصی آنالیز ادرار ( دوشنبه 26 مرداد 1394 )
» وزن مخصوص ادرار specific Gravity ( جمعه 26 تیر 1394 )
» آزمایش ویتامینD ( جمعه 8 خرداد 1394 )
» غلظت خون بالا چیست و عوارض آن کدام است؟ ( چهارشنبه 27 اسفند 1393 )
» دسیکاتور ( دوشنبه 18 اسفند 1393 )
» بالن ژوژه ( سه شنبه 12 اسفند 1393 )
» آزمایشات لازم برای ازدواج ( چهارشنبه 6 اسفند 1393 )
» كم‌كاري‌ تيروئيد Hypothyroidism ( جمعه 1 اسفند 1393 )
» كاربرد آزمايش اختصاصي Anti-ccp در آرتريت روماتوئيد ( چهارشنبه 29 بهمن 1393 )
» دستگاه سل كانتر (آنالایزر هماتولوژی) ( جمعه 26 دی 1393 )
» آرتريت روماتوئيد (Rheumatoid Arthritis) ( چهارشنبه 10 دی 1393 )
» فاویسم ( پنجشنبه 20 آذر 1393 )
» تست های انعقادی ( یکشنبه 16 آذر 1393 )
» بیماری آلکاپتونوریا ( شنبه 1 آذر 1393 )
» بیلی روبین و اختلالات کبدی ( جمعه 23 آبان 1393 )
» میکروآلبومین ( پنجشنبه 15 آبان 1393 )
» خطاهایی که موجب همولیز می شوند ( جمعه 9 آبان 1393 )
» روش فيبرين زدائي براي بررسي سلول LE ( سه شنبه 6 آبان 1393 )

محبوب ترین مطالب

» گزارش کار آزمایشگاه فیزیک عمومی-ماشین آتوود ( سه شنبه 24 اسفند 1389 )
» دانلود گزارش کار آزمایشگاه بیوشیمی عمومی-شناسایی چربیها-حلالیت-ناین.. ( جمعه 11 آذر 1390 )
» دانلود گزارش کار آزمایشگاه بیوشیمی عمومی-تست مولیش و بندیکت ( دوشنبه 16 خرداد 1390 )
» دانلود گزارش کار فیزیک عمومی-قانون ارشمیدس ( جمعه 27 اسفند 1389 )
» گزارش کار آزمایشگاه فیزیک عمومی- آونگ ساده ( جمعه 2 اردیبهشت 1390 )
» اسلاید انگل شناسی 1 - مبحث ترماتودا ( یکشنبه 26 شهریور 1391 )
» دانلود گزارش کار آزمایشگاه بیوشیمی عمومی-تست فهلینگ و اوزازون ( چهارشنبه 11 آبان 1390 )
» دانلود گزارش کار آزمایشگاه شیمی عمومی -- قانون بقای جرم ( پنجشنبه 20 بهمن 1390 )
» دانلود تصاویر مرجع آناتومی بدن انسان ( سه شنبه 17 اسفند 1389 )
» دانلود گزارش کار آزمایشگاه بیوشیمی عمومی-تست بارفود و بیال و سيلوانف ( چهارشنبه 23 شهریور 1390 )
» دانلود گزارش کار آزمایشگاه فیزیولوژی ( پنجشنبه 29 اردیبهشت 1390 )
» دانلود جزوه + گزارش کار آزمایشگاه بیوشیمی پزشکی 1 ( پنجشنبه 3 اسفند 1391 )
» اسلاید آناتومی تنه ( چهارشنبه 9 آذر 1390 )
» دانلود گزارش کار آزمایشگاه فیزیک--تعادل اجسام صلب ( چهارشنبه 7 اردیبهشت 1390 )
» دانلود گزارش کار آزمایشگاه شیمی عمومی -- محلول سازی ( چهارشنبه 26 بهمن 1390 )
» اطلس كامل خون شناسي كاملآ فارسي ( سه شنبه 1 شهریور 1390 )
» اسلاید انگل شناسی 1 - مبحث سستودا ( شنبه 22 بهمن 1390 )
» اسلاید انگل شناسی 1 - مبحث نماتودا ( دوشنبه 17 بهمن 1390 )
» دانلود گزارش کار آز فیزیک عمومی--حرکت پرتابی ( چهارشنبه 20 مهر 1390 )
» دانلود گزارش کار آزمایشگاه فیزیولوژی----شمارش گویچه های سفید ( پنجشنبه 22 اردیبهشت 1390 )

موضوعات

درباره ما

آمار وبلاگ

کد های کاربر