کنترل کیفی بیوشیمی

دسته بندی : کنترل کیفی,






خطاي هنگام انجام آزمايش

براي كنترل خطاي هنگام انجام آزمايش بايد مجموعه عملكرد كاركنان فني، معرف‌ها و كيت‌ها و نيز تجهيزات(T.I.R)[1] قابل قبول باشد.

در روند كنترل كيفي داخلي سه شاخص تعريف ‌مي‌شود:

    ميانگين (X) : مجموع كل خوانده‌ها تقسيم بر تعداد خوانده‌ها.
    انحراف معيار(SD)[2]: انحراف معيار نشانگر پراكندگي نتايج در اطراف ميانگين است.

   

= ميانگين

n = تعداد خوانده‌ها

xi = هر تك ‌خوانده

    ضريب انحراف [3](CV) : مقدار عدم دقت را در غلظت‌هاي مختلف برحسب درصد نشان‌مي‌دهد.

 

برقراري سيستم كنترل كيفي داخلي

همان ‌طور كه اشاره‌‌شد، براي كنترل خطاي هنگام انجام آزمايش بايد از كاركنان مجرب و تعليم‌ ديده و از مواد و معرف‌هـاي با كيفيت مناسب استفاده‌شود.  گام دوم در راه برقـراري كنترل كيفي داخلي، ارزيـابي منظم ابـزار آزمـايشگاهي است. بعد از اطمينان از عملكرد منـاسب ابـزار، مي‌تـوان نسبت به برقراري برنامة آماري كنترل كيفي اقدام ‌نمود.

 

جدول شمارة 1

به لحاظ حفظ پايداري شرايط كنترل كيفي، نمونه‌هاي كنترلي بايد براي مصرف حداقل 6 ماه خريداري ‌شود.

 

آزمايش 

CV% قابل قبول

گلوكز 

5/2% 

كلسترول 

3% 

تري‌گليسيريد 

5% 

HDL

4% 

اوره

6% 

كراتينين

4% 


براي ترسيم نمودار كنترل كيفي در 20 نوبت كاري                                   

(Run)، نمونـة كنترلي در دو غلظت مختلف (طبيعي و غير طبيعي) مـورد آزمايش قـرار‌ مي‌گيرد.  در صورتي‌كه انجام آزمايش در 20 روز ممكن ‌نباشد، مي‌توان اين تعداد خوانده‌ را از انجام 4 بار آزمايش در 5 روز كاري به ‌دست آورد.  سپس از اعـداد به‌‌دست‌ آمـده، ميانگين، انحراف معيار و ضـريب انحراف محاسبه‌ مي‌شـود.  درصـورتي‌ كه نتايج عـدم دقت بـرحسب CV% در محدودة قابل قبول (جدول شمارة 1) قرار داشت، نمودار كنترلي ترسيم‌ مي‌شود. در غير اين صورت بايد دلايل ايجاد عدم دقت (كه در قسمت تفسير توضيح داده‌ مي‌شود) بررسي و دوباره آزمايش انجام شود.


ترسيم نمودار كنترلي

تقسيم ‌بندي روي محور افقي و عمودي با استفاده از كاغذ شطرنجي صورت‌ مي‌گيرد، به ‌طوري‌كه غلظت مادة مورد نظر ‌روي محور عمودي و روز انجام آزمايش روي محور افقي قرار داده ‌مي‌شود.  ميانگين به ‌طور افقي در وسط نمودار و 3 خط در بالا و پايين ميانگين هر يك با فاصلة يك SD رسم‌ مي‌شوند؛ سپس با هر نوبت آزمايش يك نمونة كنترلي، بررسي و نتيجه روي نمودار ثبت‌ مي‌گردد. 

مثال: براي ترسيم نمودار دقت، گلوكز نمونة خون در 5 روز كاري و هر روز 4 بار آزمايش‌شده كه نتايج به‌ شرح زير است:

روز پنجم 

روز چهارم 

روز سوم 

روز دوم 

روز اول 

121 

118 

124 

118 

120 

120 

118 

121 

119 

122 

120 

120 

123 

121 

123 

119

122 

120 

119 

118 


براساس اعداد به‌ دست‌آمده SD، و CV محاسبه‌ مي‌گردد.

5/1%=CV 8/1=SD mg/dl120=

از آن ‌جايي‌ كه CV قابل قبول است، نمودار كنترلي ترسيم‌ مي‌گردد:

+3 SD .........................................................................................................  4/125

+2 SD .........................................................................................................  6/123

+1 SD .........................................................................................................  8/121

....................................................................................................  120

-1 SD ..........................................................................................................  2/118

-2 SD ..........................................................................................................  4/116

-3 SD ..........................................................................................................  6/114


در هر نوبت آزمايش يك نمونة كنترلي نيز گنجانده ‌شده و نتايج حاصل روي نمودار ثبت‌ مي‌گردد.

تفسير

در صورت تحت كنترل ‌بودن آزمايش، تمام نتايج حاصل در حول محور ميانگين قرار ‌مي‌گيرد.  وقوع هر يك از پيش‌آمدهاي زير نشان‌دهندة بروز خطا در روش انجام آزمايش، دستگاه و يا معرف‌ها است:

    ارزش به ‌دست‌آمده كاملاً خارج از محدودة SD 3± است.
    7 خوانده با سير صعودي يا نزولي نسبت به محور ميانگين مشاهده‌ مي‌شود.
    7 خوانده پياپي با مقادير كمتر يا بيشتر از ميانگين به ‌دست‌ آمده‌ است.

در صورت بروز خطا چه بايد كرد؟

ابتدا نمونة كنترلي جـديـدي را مـورد آزمايش قرار دهيد. در صورت قرائت نامناسب با توجه به نوع خطاي ايجاد شده نسبت به شناسايي و رفع عامل به‌ شرح زير اقدام‌ نماييد:

پراكندگي نتايج خيلي زياد است (خطاي تصادفي):

    خطاي پرسنلي
    برداشت نمونه و يا معرف با حجم مناسب انجام‌ نشده ‌است.
    محلول‌ها به‌ خوبي با هم مخلوط نشده‌اند.
    عدم پايداري دماي بن‌ماري و يا نامناسب بودن مدت انكوباسيون
    شستشوي نا مناسب لوازم شيشه‌اي
  • انجام نادرست آزمايش

اگر نتايج سير صعودي و يا نزولي و يا به ‌طور ثابت بالا يا پايين ميانگين قـرائت مي‌شونـد (خطاي سيستمـاتيك):

    كاليبراسيون غير قابل قبول (كاليبراتور نامناسب، ناپايداري يا آلودگي محلول كاليبراسيون)
    بلانك نامناسب
    معرف‌هاي آلوده
    خطاي دستگاهي

بررسي صحت آزمايش‌ها

ممكن‌است آزمايش‌ها از دقت كافي برخوردار باشند، ولي صحت نداشته ‌باشند.

بررسي صحت با استفاده از سرم‌هاي كنترلي صحت كه در آن ارزش مواد به روش مرجع تعيين ‌شده ‌است، صورت‌ مي‌گيرد. استفاده از اين مواد به ‌طور مـاهانه توصيه ‌مي‌شـود.

روش ديگر بررسي صحت استفاده از نتـايج كنترل كيفي خارجي است.  اگر خطاي صحت از ابتداي ترسيم نمودار دقت وجود داشته ‌باشد، با استفاده از نمودار دقت قابل تشخيص نيست، ولي اگر بعد از تـرسيم نمودار دقت ايجاد شـده‌ باشد، قابل تشخيص است. خطاي صحت روي نمودار به ‌صورت افـزايش يا كاهش ثابت نتيجة كنترلي مشاهده‌ مي‌شود.

3. خطاي بعد از انجام آزمايش

در زمان ثبت نتايج در برگة گزارش نهايت دقت را به ‌عمل آوريد.

نكته‌هاي قابل توجه

  1. از عملكرد صحيح ابـزار آزمايشگاهي اطمينان حاصل‌ نماييد (با توجه به نيازمندي‌هـاي آزمايش و روش‌هاي كنترل كيفي ابزار).
  1. در هر نوبت كاري از استاندارد استفاده‌ نماييد (از نمونه‌هاي كنترل به ‌جاي استاندارد استفاده ‌نشود).
  1. نمونه‌هاي كنترلي را پس از به حجم رساندن در لوله‌هاي مختلف تقسيم در فريزر قرار دهيد.
  1. در صورت امكان، نتايج آزمايش بيماران را با پاسخ‌هاي قبلي و نيز شرايط فردي تطبيق‌ دهيد.



برچسب‌ها : ,,,,,,,,,,,,,
نویسنده: احسان باقری | نسخه قابل چاپ | جمعه 4 مرداد 1392 - 11:01 | 1 2 3 4 5 | اشتراک گذاری :

آخرین مطالب

» آدرس پیج اینستاگرام و کانال تلگرام ( چهارشنبه 2 فروردین 1396 )
» خونگیری شریانی برای ABG ( جمعه 24 مهر 1394 )
» آموزش کامل تخصصی آنالیز ادرار ( دوشنبه 26 مرداد 1394 )
» وزن مخصوص ادرار specific Gravity ( جمعه 26 تیر 1394 )
» آزمایش ویتامینD ( جمعه 8 خرداد 1394 )
» غلظت خون بالا چیست و عوارض آن کدام است؟ ( چهارشنبه 27 اسفند 1393 )
» دسیکاتور ( دوشنبه 18 اسفند 1393 )
» بالن ژوژه ( سه شنبه 12 اسفند 1393 )
» آزمایشات لازم برای ازدواج ( چهارشنبه 6 اسفند 1393 )
» كم‌كاري‌ تيروئيد Hypothyroidism ( جمعه 1 اسفند 1393 )
» كاربرد آزمايش اختصاصي Anti-ccp در آرتريت روماتوئيد ( چهارشنبه 29 بهمن 1393 )
» دستگاه سل كانتر (آنالایزر هماتولوژی) ( جمعه 26 دی 1393 )
» آرتريت روماتوئيد (Rheumatoid Arthritis) ( چهارشنبه 10 دی 1393 )
» فاویسم ( پنجشنبه 20 آذر 1393 )
» تست های انعقادی ( یکشنبه 16 آذر 1393 )
» بیماری آلکاپتونوریا ( شنبه 1 آذر 1393 )
» بیلی روبین و اختلالات کبدی ( جمعه 23 آبان 1393 )
» میکروآلبومین ( پنجشنبه 15 آبان 1393 )
» خطاهایی که موجب همولیز می شوند ( جمعه 9 آبان 1393 )
» روش فيبرين زدائي براي بررسي سلول LE ( سه شنبه 6 آبان 1393 )

محبوب ترین مطالب

» گزارش کار آزمایشگاه فیزیک عمومی-ماشین آتوود ( سه شنبه 24 اسفند 1389 )
» دانلود گزارش کار آزمایشگاه بیوشیمی عمومی-شناسایی چربیها-حلالیت-ناین.. ( جمعه 11 آذر 1390 )
» دانلود گزارش کار آزمایشگاه بیوشیمی عمومی-تست مولیش و بندیکت ( دوشنبه 16 خرداد 1390 )
» دانلود گزارش کار فیزیک عمومی-قانون ارشمیدس ( جمعه 27 اسفند 1389 )
» گزارش کار آزمایشگاه فیزیک عمومی- آونگ ساده ( جمعه 2 اردیبهشت 1390 )
» اسلاید انگل شناسی 1 - مبحث ترماتودا ( یکشنبه 26 شهریور 1391 )
» دانلود گزارش کار آزمایشگاه بیوشیمی عمومی-تست فهلینگ و اوزازون ( چهارشنبه 11 آبان 1390 )
» دانلود گزارش کار آزمایشگاه شیمی عمومی -- قانون بقای جرم ( پنجشنبه 20 بهمن 1390 )
» دانلود تصاویر مرجع آناتومی بدن انسان ( سه شنبه 17 اسفند 1389 )
» دانلود گزارش کار آزمایشگاه بیوشیمی عمومی-تست بارفود و بیال و سيلوانف ( چهارشنبه 23 شهریور 1390 )
» دانلود گزارش کار آزمایشگاه فیزیولوژی ( پنجشنبه 29 اردیبهشت 1390 )
» دانلود جزوه + گزارش کار آزمایشگاه بیوشیمی پزشکی 1 ( پنجشنبه 3 اسفند 1391 )
» اسلاید آناتومی تنه ( چهارشنبه 9 آذر 1390 )
» دانلود گزارش کار آزمایشگاه فیزیک--تعادل اجسام صلب ( چهارشنبه 7 اردیبهشت 1390 )
» دانلود گزارش کار آزمایشگاه شیمی عمومی -- محلول سازی ( چهارشنبه 26 بهمن 1390 )
» اطلس كامل خون شناسي كاملآ فارسي ( سه شنبه 1 شهریور 1390 )
» اسلاید انگل شناسی 1 - مبحث سستودا ( شنبه 22 بهمن 1390 )
» اسلاید انگل شناسی 1 - مبحث نماتودا ( دوشنبه 17 بهمن 1390 )
» دانلود گزارش کار آز فیزیک عمومی--حرکت پرتابی ( چهارشنبه 20 مهر 1390 )
» دانلود گزارش کار آزمایشگاه فیزیولوژی----شمارش گویچه های سفید ( پنجشنبه 22 اردیبهشت 1390 )

موضوعات

درباره ما

آمار وبلاگ

کد های کاربر