• Quality Assurance | تضمین کیفیت

 تمام فعاليتهاى لازم براى اطمينان از مطابقت روند آزمايش با الزامات كيفيت قابل قبول  ISO/DIS ISO/DIS 3534;1995- PrEN 1991  را می گویند .

  • Quality Control| كيفيت كنترل

تكنيكها و اعمالى كه جهت ارزيابى كيفيت خدمات ارائه شده در آزمايشگاه از آنها بهره گیرى ميشود.             

  • ERROR Of Measurement | خطای اندازه گیری
تفاضل مقدارنتيجه حاصل از اندازه گيري و مقدار واقعي. برای نمونه :
  • ميزان واقعی گلوکز در نمونه : 6 ميلی مول در ليتر
  • ميزان اندازه گيری شده گلوکز: 4 ميلی مول در ليتر  
  • l ACCURACY صحت

توافق وتطابق بين نتیجه حاصله از اندازه گيري وارزش واقعی مورد اندازه گيري.

نکته :  مفهوم كلي صحت از مجموعه  (درستي،واقعي بودن TRUENES ودقت PRECISION ) برداشت ميگردد. بنابراين نبايد بعنوان معادل براي هيچكدام از واژه هاي  فوق به تنهايي بكار رود.

  • l TRUENESS درستي ، واقعي بودن
نزديكى و توافق بين ميانگين نتايج حاصله از  اندازه گيرىهاي مكرر (يك نمونه) با مقدار واقعي مورد اندازه گيري TRUENES معمولا با مقدار عددي BIAS  بيان ميشود .
  • l Precision دقت

نزديكى و توافق بين نتايج مكررحاصله از  اندازه گيرى (يك نمونه) تحت شرايط مشخص

  • Imprecision | عدم دقت

پراکندگی نتایج مستقل حاصله ازتکرار آزمایش (اندازه گیری) برروی یک نمونه تحت شرایط مشخص.عدم دقت، عکس دقت میباشد شاخصه هاي عدم دقت: انحراف معيارSD و ضريب انحراف معيار CV %

  •  Inaccracy | عدم صحت  

اختلاف ،مغايرت بين نتيجه یک  اندازه گیری و ارزش واقعی مورد اندازه گيري .

 نکته : عدم صحت ،هنگاميكه در مورد مجموعه اي ازنتايج بيان شود، دربرگيرنده هر دو مورد خطاهاي اتفاقي و سيستماتيك ميگردد.  اين واژه در ارتباط با عدم قطعيت ميباشد.عدم صحت بر عکس صحت میباشد.

  • Bias | (شاخصه اندازه گيری Truness) تورش

تفاوت بین نتیجه موردانتظار از اندازه گیری و ارزش واقعی کمیت مورد اندازه گيري.  تورش برابر با خطاي سيستماتيك اندازه گيري ميباشد . و بطورمعمول ازمقايسه ميانگين نتايج حاصله از اندازه گيري با مقدار واقعي حاصل ميشود.

  • ماده استاندارد |  STANDARD  MATERIAL
ماده ای با خلوص مشخص که از آن بعنوان مبنای مقايسه و اندازه گيری ، استفاده ميشود. (استاندارد اوليه – ثانويه )
  • ماده کنترل  |   CONTROL MATERIAL
موادی که از آنها بمنظور سنجش قابليت اطمينان (صحت و دقت) روش اندازه گيری، استفاده ميشود ترکيب اين مواد بايد در حد امکان مشابه نمونه آزمايش باشد .از اين مواد دربرنامه های داخلی کنترل کيفيت وارزيابی های خارجی کيفيت استفاده ميگردد.
 
  • ماده مرجع  | REFERENCE  MATERIAL -RM      
ماده ای که ارزشهای تعيين شده آن دارای کفايت مناسب و هموژن بوده و  برای کاليبراسِيون يک وسيله ،ارزيابی يک روش اندازه گيری و يا تعيين ارزشهای يک ماده مورد استفاده قرارميگيرد. ماده رفرانس ميتواند بعنوان کاليبراتور يا ماده کنترلی مورد استفاده قرار گيرد ولی همزمان برای دو منظور در يک سيستم ،نبايد بکار رود. (کالیبراتورها-کنترلهای دقت و صحت از سومین گروه مواد مرجع محسوب میشوند). 
 
  • روش مرجع | Reference Measurement Procedure 
دستورالعملی که از نظر عدم قطعيت متناسب با مورد استفاده ، کاملا مورد مطالعه و تحقيق قرار گرفته باشد. خصوصا درتعيين مشخصات ماده مرجع و يا بررسی درستی Trueness دستورالعمل وروشی ديگر.
  • Primary method of measurement ( Primary measurement procedure)

روش اندازه گيری دارای بالاترين کيفيت با عدم قطعيت کاملا مشخص بر اساس واحد های بين المللی.برخی ازاين روشها عبارتند ازisotope dilution mass spectrometry-coulometry- gravimetry- titrometry             

  • l ANALYTICAL SENSETIVITY حساسیت ازمایش

تغييرات سيگنال به تغييرات غلظت يا فعاليت(باید توجه داشت که این واژه مترادف با” حداقل قابل اندازه گیرى” نمیباشد.

  • محدوده اشکارسازی |Detection Limit

محدوده حداقل سنجش  کمترین مقدار از ماده مورد اندازه گیری که روش تجزیه قادر به کشف یا نشان دادن حضور آن باشد .

  • Mean - Arithmetical mean|  میانگین(میانگین حسابی)

 جمع ارزشهای بدست آمده تقسیم بر تعد اد خوانده ها

  • Median  | میانه

نقطه ای در یک سری اندازه گیری که خوانده های مساوی در دو طرف آن قرار داشته باشد.                                         

  • Carry  Over| انتقال

انتقال نمونه یا معرف از یک ظرف به ظرف دیگر یا از یک اندازه گیری به بعدی .

  • کالیراسیون |  Calibration  

مجموعه اعمالی که ارتباط بین مقادیر یک کمیت وارزشهای منتسب را تعیین میکند.                                  

  • مواد کالیبراسیون(کالیبراتور) Calibration Material
مواد مرجع برای کالیبراسیون