X
x جهت سفارش تبليغ در سایت ثامن بلاگ کليک کنيد



علوم آزمايشگاهي گرگان - مايع مغزي نخاعي cerebral spinal fluid

مايع مغزي نخاعي cerebral spinal fluid

دسته بندی : مايعات بدن,
حجم مايع CSF برابر با ۱۵۰ ميلي ليتر است كه از اين مقدار 130 ميلي ليتر فضاي زير عنكبوتيه را پر كرده است و 20 ميلي ليتر آن در سيستم بطني است. توليد و جذب مداوم (turn over) حدودا 500 ميلي ليتر است. روي سطح مغز سه لايه وجود دارد كه اين سه لايه عبارتند از: .Pia mater ،arachnoid mater ،dura mater. خارجي ترين لايه سطح مغز (dura mater) است. به اين سه لايه روي هم مننژ مي گويند. سلول هايي به نام choroids plexuses كه اين سلول ها در سيستم بطني قرار گرفتند و مايع مغزي نخاعي را ترشح مي كنند. مايع CSF يكسري اعمال مهم را براي ما انجام مي دهد:

1. حمايت مكانيكي مغز: مغز در مايع CSF شناور است. اگر ضربه خيلي شديد باشد صدمه به مغز وارد مي شود اما در ضربه هاي معمولي مايع مغزي نخاعي جلوي آسيب را مي گيرد.

2. دفع مواد زائد

3. انتقال پيامبرهاي شيميايي (نورو ترانسميترها)

4. حفظ محيط شيميايي مغز



سد خوني مغز blood brain barrier

سد خوني يك سد فيزيو لوژيك است. اين سد اجازه نمي دهد مواد و مولكول ها به راحتي از CSF وارد خون شود و يا بالعكس. عبور مواد از bbb بستگي دارد به:

1. وزن ملكولي

2. اتصال به پروتئين ها

3. حلاليت در چربي (bbb يك غشاي حاوي چربي است)



عوامل موثر بر سد خوني مغزي:

1. التهاب: وجود التهاب در bbb باعث عبور مواد از اين سد است مثل اثر پني سيلين در التهاب در بيماري مننژيت.

2. ايجاد رگهاي جديد

3. كودكان زير 6 ماه: چون bbb درست عمل نمي كند بنابراين بر عبور مواد اثر مي گذارد.

4. مسموميت: سموم به علت ايجاد التهاب بر bbb تاثير مي گذارند چون باعث ايجاد واكنش هاي ايمني مي شود.

5. استروئيد هاي آدرنال و هورمون هاي تيروئيدي: مقادير نرمال اين هورمون ها باعث عملكرد نرمال اين سد مي شود.



نمونه گيري:

در نمونه گيري از lumbar puncture استفاده مي شود. محل قرار گيري بين مهره 3 كمري و 4 مي باشد. با سر سرنگ 2-1 ميلي ليتر CSF را مي كشيم. اگر اين مقدار خوني باشد ممكن است در مسير رگها پاره شده باشند و يا ممكن است CSF‌ واقعا خوني باشد در دو صورت اين 2-1 ميلي ليتر را دور مي ريزيم و دوباره نمونه گيري مي كنيم.

حداكثر مقدار برداشت CSF برابر با ۱۰ميلي ليتر است كه در ظرف هاي استريل جمع آوري مي شود. بهترين زمان براي انجام آزمايش درست بعد از نمونه گيري است. براي نگهداري CSF حداكثر زمان 30 دقيقه است.



تركيبات نرمال در CSF:

۱) ميزان قند 100-45 ميلي گرم درصد است.

۲) ميزان پروتئين 45-10 ميلي گرم درصد است.

۳) pH آن ۳۱/۷ است.

۴) از نظر شفافيت و رنگ همانند آب مي باشد.



عوامل موثر بر شفافيت CSF:

۱) حالتهاي پاتولوژيك: مانند جراحي و يا عفونت

۲) حالت گزانتو كروميك: حالتي است كه در آن ذرات خون را در CSF ‌داريم. 6 ساعت بعد از ضربه مغزي حالت گزانتو كروميا ايجاد مي شود. در اين حالت CSF‌ ابتدا قرمز سپس صورتي و در نهايت زرد مي شود.

۳) اگر ميزان مصرف كاروتيدها (مثل آب هويج) زياد باشد وارد CSF شده و CSF‌ را نارنجي ميكند.

ساخت، جریان و جذب مایع مغزی-نخاعی


مایع مغزی-نخاعی به میزان روزانه حدود ۵۰۰ میلی لیتر ساخته می‌شود که ۳ تا ۴ برابر حجم کل مایع در تمام دستگاه مایع مغزی-نخاعی است. حدود ۳/۲ یا بیشتر از این مایع از ترشحات شبکه کوروئید ۴ بطن منشا می‌گیرد که عمدتا مربوط به دو بطن جانبی است. مقادیر کمی مایع هم توسط سطوح اپاندیمی همهٔ بطن‌ها و نیز پرده‌های عنکبوتیه ترشح می‌شود، و مقدار کمی هم از خود مغز و از طریق فضاهای دور عروقی پیرامون عروق گذرنده از مغز می‌آید.

مایع ترشح شده در بطن‌های جانبی ابتدا وارد بطن سوم می‌شود و پس از اضافه شدن مقدار کمی مایع از بطن سوم به آن، در طول مجرای سیلویوس تا بطن چهارم پایین می‌رود و در آنجا هم مقدار کمی مایع بدان افزوده می‌شود. در نهایت، مایع از طریق سه سوراخ کوچک یعنی ۲ سوراخ طرفی لوشکا و یک سوراخ وسطی ماژندی، از بطن چهارم خارج و وارد سیسترن ماگنا(magna cisterna) می‌شود که یک فضای بزرگ مایع در پشت بصل النخاع و زیر مخچه‌است.

سیسترن ماگنا در ادامهٔ فضای زیر عنکبوتیه‌است که پیرامون کل مغز و نخاع را فراگرفته‌است. آنگاه تقریبا تمام مایع مغزی نخاعی از طریق فضای زیر عنکبوتیهٔ اطراف مخ رو به بالا جریان می‌یابد. در اینجا مایع وارد پرزهای متعدد عنکبوتیه می‌گردد که به داخل سینوس بزرگ وریدی ساژیتال و سایر سینوس‌های وریدی مخ برجسته شده‌اند. سرانجام مایع با گذر از منافذ این پرزها به درون خون وریدی تخلیه می‌شود.

ترشح از شبکه کوروئید: شبکه کروئید به صورت نوعی رشد گل کلمی عروق خونی است که با لایه نازکی از سلول‌های اپی تلیال پوشیده شده‌است. این شبکه به درون شاخ گیجگاهی دو بطن جانبی، قسمت خلفی بطن سوم و سقف بطن چهارم برجسته‌است. ترشح مایع از شبکه کروئید به درون بطن‌ها عمدتا به انتقال فعال یون‌های سدیم از سلول‌های اپی تلیال پوشاننده بیرون شبکه وابسته‌است. یون‌های سدیم مقدار زیادی یون کلر هم به همراه خود می‌کشند، زیرا بار مثبت یون سدیم بار منفی یون کلر را جذب می‌کند. این دو با هم مقدار مواد درون مایع مغزی نخاعی را که از نظر اسمزی فعال اند افزایش می‌دهند و بدین وسیله باعث اسمز تقریبا فوری آب از غشا و در نتیجه تامین مایع ترشح می‌شوند.

سایر روندهای کم اهمیت تر انتقالی، مقدار کمی گلوکز را به درون مایع مغزی نخاعی و یون‌های پتاسیم و بیکربنات را به بیرون از مایع مغزی نخاعی و درون مویرگ‌ها می رانند. لذا مایع مغزی نخاعی دارای چنین مشخصاتی می‌گردد: فشار اسمزی تقریبا معادل با فشار اسمزی پلاسما ؛ غلظت یون سدیم هم تقریبا معادل با پلاسما ؛ کلر حدود ۱۵ درصد بیش از پلاسما ؛ پتاسیم تقریبا ۴۰ درصد کمتر ؛ و گلوکز حدود ۳۰ درصد کمتر.


مسیر گردش مایع مغزی -نخاعی


بطن‌های جانبی-بطن سوم-مجرای اپندیمال نخاع-بطن انتهائی نخاع-سوراخ‌های ماژندی و لوشکا در سقف بطن چهارم-فضای زیرعنکبوتیه مغز و نخاع-در قسمت فوقانی فضای زیر عنکبوتیه پرزهای عنکبوتیه که وارد سینوس‌های وریدی(سینوس ساژیتال) می‌شوند مایع را به داخل خون وریدی تخلیه می‌کنند.


فشار مایع مغزی نخاعی

فشار طبیعی دستگاه مایع مغزی نخاعی در وضعیت افقی درازکش به طور متوسط ۱۳۰ میلی متر آب(۱۰ میلی متر جیوه) است. گرچه این مقدار حتی در اشخاص سالم طبیعی ممکن است تا حداقل ۶۵ میلی متر آب یا حداکثر ۱۹۵ میلی متر آب برسد.


فشار مایع مغزی نخاعی در بیماری‌های پاتولوژیکی مغز


اغلب یک تومور بزرگ مغزی با کاستن از باز جذب مایع مغزی نخاعی به درون خون، فشار مایع مغزی نخاعی را بالا می‌برد. در نتیجه فشار مایع مغزی نخاعی زیر چادرینه می‌تواند تا ۵۰۰ میلی متر آب(۳۷ میلی متر جیوه) یا حدود چهار برابر حالت معمول بالا برود.

در صورت وقوع خونریزی(هموراژ) یا عفونت در حفره جمجمه(cranial vault) نیز فشار مایع مغزی نخاعی به مقدار چشمگیری بالا می‌رود. در هر دو حالت فوق، به صورت ناگهانی تعداد زیادی گلبول‌های قرمز یا سفید خون در مایع مغزی نخاعی ظاهر می‌شوند که می‌توانند سبب انسداد خطرناک کانال‌های ریز جذبی در پرزهای عنکبوتیه گردند. این حالت گاهی اوقات فشار مایع مغزی نخاعی را به ۴۰۰ یا ۶۰۰ میلی متر آب (حدود ۴ برابر حالت نرمال) می رساند.

برخی از کودکان با فشار زیاد مایع مغزی نخاعی متولد می‌شوند. این امر اغلب ناشی از مقاومت بالای غیر طبیعی نسبت به باز جذب از طریق پرزهای عنکبوتیه‌است که بر اثر خیلی کم بودن تعداد پرزها یا به واسطهٔ غیر عادی بودن خصوصیات جذبی پرزها ایجاد می‌شود.




برچسب‌ها : ,,,,,,,,,,,,,
نویسنده: احسان باقری | نسخه قابل چاپ | دوشنبه 11 دی 1391 - 13:58 | 1 2 3 4 5 | اشتراک گذاری :

آخرین مطالب

» آدرس پیج اینستاگرام و کانال تلگرام ( چهارشنبه 2 فروردین 1396 )
» خونگیری شریانی برای ABG ( جمعه 24 مهر 1394 )
» آموزش کامل تخصصی آنالیز ادرار ( دوشنبه 26 مرداد 1394 )
» وزن مخصوص ادرار specific Gravity ( جمعه 26 تیر 1394 )
» آزمایش ویتامینD ( جمعه 8 خرداد 1394 )
» غلظت خون بالا چیست و عوارض آن کدام است؟ ( چهارشنبه 27 اسفند 1393 )
» دسیکاتور ( دوشنبه 18 اسفند 1393 )
» بالن ژوژه ( سه شنبه 12 اسفند 1393 )
» آزمایشات لازم برای ازدواج ( چهارشنبه 6 اسفند 1393 )
» كم‌كاري‌ تيروئيد Hypothyroidism ( جمعه 1 اسفند 1393 )
» كاربرد آزمايش اختصاصي Anti-ccp در آرتريت روماتوئيد ( چهارشنبه 29 بهمن 1393 )
» دستگاه سل كانتر (آنالایزر هماتولوژی) ( جمعه 26 دی 1393 )
» آرتريت روماتوئيد (Rheumatoid Arthritis) ( چهارشنبه 10 دی 1393 )
» فاویسم ( پنجشنبه 20 آذر 1393 )
» تست های انعقادی ( یکشنبه 16 آذر 1393 )
» بیماری آلکاپتونوریا ( شنبه 1 آذر 1393 )
» بیلی روبین و اختلالات کبدی ( جمعه 23 آبان 1393 )
» میکروآلبومین ( پنجشنبه 15 آبان 1393 )
» خطاهایی که موجب همولیز می شوند ( جمعه 9 آبان 1393 )
» روش فيبرين زدائي براي بررسي سلول LE ( سه شنبه 6 آبان 1393 )

محبوب ترین مطالب

» گزارش کار آزمایشگاه فیزیک عمومی-ماشین آتوود ( سه شنبه 24 اسفند 1389 )
» دانلود گزارش کار آزمایشگاه بیوشیمی عمومی-شناسایی چربیها-حلالیت-ناین.. ( جمعه 11 آذر 1390 )
» دانلود گزارش کار آزمایشگاه بیوشیمی عمومی-تست مولیش و بندیکت ( دوشنبه 16 خرداد 1390 )
» دانلود گزارش کار فیزیک عمومی-قانون ارشمیدس ( جمعه 27 اسفند 1389 )
» گزارش کار آزمایشگاه فیزیک عمومی- آونگ ساده ( جمعه 2 اردیبهشت 1390 )
» اسلاید انگل شناسی 1 - مبحث ترماتودا ( یکشنبه 26 شهریور 1391 )
» دانلود گزارش کار آزمایشگاه بیوشیمی عمومی-تست فهلینگ و اوزازون ( چهارشنبه 11 آبان 1390 )
» دانلود گزارش کار آزمایشگاه شیمی عمومی -- قانون بقای جرم ( پنجشنبه 20 بهمن 1390 )
» دانلود تصاویر مرجع آناتومی بدن انسان ( سه شنبه 17 اسفند 1389 )
» دانلود گزارش کار آزمایشگاه بیوشیمی عمومی-تست بارفود و بیال و سيلوانف ( چهارشنبه 23 شهریور 1390 )
» دانلود گزارش کار آزمایشگاه فیزیولوژی ( پنجشنبه 29 اردیبهشت 1390 )
» دانلود جزوه + گزارش کار آزمایشگاه بیوشیمی پزشکی 1 ( پنجشنبه 3 اسفند 1391 )
» اسلاید آناتومی تنه ( چهارشنبه 9 آذر 1390 )
» دانلود گزارش کار آزمایشگاه فیزیک--تعادل اجسام صلب ( چهارشنبه 7 اردیبهشت 1390 )
» دانلود گزارش کار آزمایشگاه شیمی عمومی -- محلول سازی ( چهارشنبه 26 بهمن 1390 )
» اطلس كامل خون شناسي كاملآ فارسي ( سه شنبه 1 شهریور 1390 )
» اسلاید انگل شناسی 1 - مبحث سستودا ( شنبه 22 بهمن 1390 )
» اسلاید انگل شناسی 1 - مبحث نماتودا ( دوشنبه 17 بهمن 1390 )
» دانلود گزارش کار آز فیزیک عمومی--حرکت پرتابی ( چهارشنبه 20 مهر 1390 )
» دانلود گزارش کار آزمایشگاه فیزیولوژی----شمارش گویچه های سفید ( پنجشنبه 22 اردیبهشت 1390 )

موضوعات

درباره ما

آمار وبلاگ

کد های کاربر